Ελληνικές Ορχιδέες In Situ | Epipactis |

Epipactis atrorubens(Hoffm.) Besser

Epipactis atrorubens (Hoffm.) Besser 1809, Prim. Fl. Galic. 2: 220

Συνώνυμα:

* Serapias latifolia atrorubens Hoffm. [βασιώνυμο]; Amesia atropurpurea (Raf.) A.Nelson & J.F.Macbr.; Amesia rubiginosa (Crantz) Mousley; Epipactis atropurpurea f. pallens Beckh.; Epipactis atropurpurea Raf.; Epipactis atropurpurea subvar. lutescens (Coss. & Germ.) Rouy; Epipactis atropurpurea subvar. virescens Rouy; Epipactis atropurpurea var. leviconica Engenst.; Epipactis atropurpurea var. longibracteata Bordz.; Epipactis atropurpurea var. majoriflora Bordz.; Epipactis atrorubens f. angustifolia Snarskis; Epipactis atrorubens f. latifolia (Tocl) Soó; Epipactis atrorubens f. longibracteata (Bordz.) Soó; Epipactis atrorubens f. majoriflora (Bordz.) Soó; Epipactis atrorubens f. orbicularis (Zapal.) Soó; Epipactis atrorubens f. pallens (Beckh.) Hyl.; Epipactis atrorubens f. sirneensis Neirynck; Epipactis atrorubens subsp. borbasii Soó; Epipactis atrorubens subsp. danubialis (Robatsch & Rydlo) Ciocârlan & R.Rösler; Epipactis atrorubens subsp. spiridonovii (Devillers-Tersch. & Devillers) Kreutz; Epipactis atrorubens subsp. subclausa (Robatsch) Kreutz; Epipactis atrorubens subsp. triploidea Gelbr. & G.Hamel; Epipactis atrorubens subvar. albiflora E.G.Camus; Epipactis atrorubens subvar. borbasii (Soó) E.G.Camus; Epipactis atrorubens subvar. lutescens (Coss. & Germ.) E.G.Camus; Epipactis atrorubens subvar. radnensis (Soó) E.G.Camus; Epipactis atrorubens subvar. suboppositifolia (G.Froel. ex Soó) E.G.Camus; Epipactis atrorubens subvar. viridiflora (Sanio) E.G.Camus [nom. illeg.]; Epipactis atrorubens var. atrata A.Waldner & Webernd.; Epipactis atrorubens var. dilatata (Graber) Verm.; Epipactis atrorubens var. macedonica Kreutz, Tsiftsis & Antonop.; Epipactis atrorubens var. media (Fr.) Nyman; Epipactis atrorubens var. stenopetala W.Zimm.; Epipactis atrorubens var. triploidea (Gelbr. & G.Hamel) Kreutz; Epipactis cruenta Bertero ex Vignolo; Epipactis danubialis Robatsch & Rydlo; Epipactis helleborine subsp. viridans (Crantz) O.Schwarz; Epipactis helleborine var. rubiginosa Crantz; Epipactis helleborine var. viridans Crantz; Epipactis latifolia f. viridans (Crantz) Dichtl; Epipactis latifolia Less. [nom. illeg]; Epipactis latifolia subvar. lutescens Coss. & Germ.; Epipactis latifolia var. atrorubens (Hoffm.) Wallr.; Epipactis latifolia var. minor Neilr.; Epipactis latifolia var. rubiginosa (Crantz) Gaudin; Epipactis latifolia var. viridans (Crantz) Asch.; Epipactis macropodia Peterm.; Epipactis media Fr.; Epipactis microphylla Sieber ex Nyman [nom. illeg.: μεταγενέστερο ομώνυμο]; Epipactis persica subsp. danubialis (Robatsch & Rydlo) Kreutz; Epipactis rubiginosa (Crantz) Gaudin ex W.D.J.Koch; Epipactis rubiginosa f. latifolia Tocl; Epipactis rubiginosa lusus viridiflora Sanio; Epipactis rubiginosa var. orbicularis Zapal.; Epipactis spiridonovii Devillers-Tersch. & Devillers; Epipactis subclausa Robatsch; Epipactis thessala B.Baumann & H.Baumann; Epipactis viridans (Crantz) Beck; Helleborine atropurpurea (Raf.) Schinz & Thell.; Helleborine atropurpurea f. alternifolia G.Froel. ex Soó; Helleborine atropurpurea f. borbasii Soó; Helleborine atropurpurea f. latifolia (Tocl) Soó; Helleborine atropurpurea f. leviconica (Engenst.) Soó; Helleborine atropurpurea f. orbicularis (Zapal.) Soó; Helleborine atropurpurea f. radnensis Soó; Helleborine atropurpurea f. suboppositifolia G.Froel. ex Soó; Helleborine atropurpurea lusus lutescens (Coss. & Germ.) Soó; Helleborine atropurpurea lusus pallens (Beckh.) Soó; Helleborine atropurpurea lusus viridiflora (Sanio) Soó; Helleborine atropurpurea var. dilatata Graber; Helleborine atrorubens (Hoffm.) Druce; Helleborine media (Fr.) Druce; Helleborine rubiginosa (Crantz) Samp.; Helleborine viridans (Crantz) Samp.; Limodorum rubiginosum (Crantz) Kuntze; Serapias atrorubens (Hoffm.) Bernh.; Serapias latifolia O.F.Müll. [nom. illeg.: μεταγενέστερο ομώνυμο]; Serapias sylvestris Murray ex Steud. [pro syn.]


Ελληνική κατανομή:
Νομός Αιτωλοακαρνανίας Νομός Αττικής Νομός Γρεβενών Νομός Δράμας Νομός Έβρου Νομός Ευβοίας Νομός Ιωαννίνων Νομός Καβάλας Νομός Καρδίτσας Νομός Καστοριάς Νομός Πέλλας Νομός Πιερίας Νομός Σάμου Νομός Σερρών Νομός Φωκίδας

Παγκόσμια κατανομή:
Northern Europe Middle Europe Southwestern Europe Southeastern Europe Eastern Europe Caucasus

Σημειώσεις είδους:

Τα φυτά του είδους είναι εύκολα αναγνωρίσιμα, διότι τα άνθη έχουν συνήθως πορφυρό-μοβ χρώμα. Το είδος όπως ορίζεται (WCSF, 28/5/2015) περιλαμβάνει μερικούς ελληνικούς πληθυσμούς (υπό συνωνυμία) που θεωρούνται από διάφορους συγγραφείς (e.g. Delforge, 2006; Πέτρου et al., 2009; Καραμπλιάνης et al., 2009; Τσίφτης & Καραγιαννακίδου, 2009) ξεχωριστά είδη/υποείδη με βάση διαφορές στο χρωματισμό . Παρόμοια άτομα βρίσκονται σε όλο το εύρος κατανομής του.

Διαγνωστικοί χαρακτήρες (Delforge, 2005):

Φυτό: συνήθως μονήρεις βλαστοί, σπάνια έως 3 από το ίδιο ρίζωμα. Φύλλα: πράσινα μερικές φορές με μοβ αποχρώσεις ή όλο το φυτό μοβ, ωοειδή-λογχοειδή, 4-12 × 1-5cm (μ×πλ.), σε δίσειρη διάταξη (σπάνια ελικοειδή), πολύ μακρύτερα από το μεσογονάτιο διάστημα, με τα περισσότερα εντοπισμένα στο κάτω του βλαστού (κάτω από το ανθοφόρο). Ανθοφόρο: χνουδωτό, όρθιο, συνήθως με πυκνή διάταξη ανθέων, με 10-50 άνθη. Βράκτια: το κατώτερο βράκτιο συνήθως είναι μεγαλύτερο σε μήκος του άνθους, τα υπόλοιπα σχεδόν ισομήκη της ωοθήκης. Άνθη: πορφυρό έως μοβ (σπάνια ωχρο-πράσινα με μοβ αποχρώσεις) συνήθως τελείως ανοικτά, σέπαλα επίσης χνουδωτά. Ωοθήκη: απιοειδής, χνουδωτή, με  ποδίσκο, όλη στις αποχρώσεις του άνθους.


English

Plants of E. atrorubens (Hoffm.) Besser are easy to identify, because they bear purple-violet coloured flowers (usually). The species as defined here (WCSF, 28/5/2015) includes several Greek populations (under synonymy) that have been recognised at species/subspecies level from various authors (e.g. Delforge, 2006; Πέτρου et al., 2009; Καραμπλιάνης et al., 2009; Τσίφτης & Καραγιαννακίδου, 2009). Individuals with similar colouration can be found throughout the range of the species. 

Diagnostic characters (Delforge, 2006):

Plant: usually solitary, rarely with up to three stems from the same rhizome. Leaves: green, sometimes with a violet tint or violet all-over, ovate or ovate-lanceolate 4-12 × 1-5cm (L × W), alternate in two rows (rarely helical) much longer than subtending internode - most leaves on the bottom half of the stem. Inflorescence: velvety, more or less dense, bearing 10-50 flowers. Bracts: the first bract longer than subtending ovary + flower, the others almost the length of the ovary. Flowers: purple to violet (rarely pale ochre-greenish with some violet tint) usually open wide, sepals sparsely velvety on the abaxial surface. Ovary: pyriform, velvety, with a pedicel - the whole structure is the same colour as the flower.


Βιβλιογραφία/References

Καραμπλιάνης, Θ., Λ. Γιαννάκος & Θ. Κωνσταντινίδης, 2009. Epipactis subclausa Robatsch Στο: Δ. Φοίτος, Θ. Κωνσταντινίδης & Γ. Καμάρη, editors: Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων και Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας, Vol. 2. Πάτρα, Ελληνική Βοτανική Εταιρία: 18-20

Τσίφτης, Σ. & Β. Καραγιαννακίδου, 2009. Epipactis atrorubens subsp. spiridonovii (Devillers-Tersch. & Devillers) Kreutz Στο: Δ. Φοίτος, Θ. Κωνσταντινίδης & Γ. Καμάρη, editors: Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων και Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας, Vol. 2. Πάτρα, Ελληνική Βοτανική Εταιρία: 9-11


Τεκμηρίωση ονόματος/Nomenclatural documentation

τυπική δημοσίευση - protologue

αναφερόμενη στη τυπική δημοσίευση εικονογράφηση - illustration cited in protologue: fig. 3