Epipactis purpurata Sm. 1828, Engl. Fl. 4: 41 nom. cons.

Συνώνυμα:

Epipactis atrorubens var. viridiflora (Hoffm.) Nyman [nom. superfl.]; Epipactis halacsyi Robatsch [Epipactis × schulzei P.Fourn.?]; Epipactis helleborine subsp. varians (Crantz) H.Sund.; Epipactis helleborine subsp. viridiflora (Hoffm.) O.Schwarz; Epipactis helleborine var. varians Crantz; Epipactis helleborine var. violacea (Dur.-Doq.) Rchb.f.; Epipactis helleborine var. viridiflora (Hoffm.) Bordz. [nom. superfl.]; Epipactis latifolia f. foliosa Leimbach ex Dichtl; Epipactis latifolia f. varians (Crantz) Dichtl; Epipactis latifolia lusus rosea Erdner; Epipactis latifolia subsp. purpurata (Sm.) K.Richt.; Epipactis latifolia subsp. purpurea Celak.; Epipactis latifolia subsp. varians (Crantz) K.Richt.; Epipactis latifolia subsp. violacea (Dur.-Doq.) E.G.Camus; Epipactis latifolia subsp. viridiflora (Hoffm.) E.G.Camus; Epipactis latifolia var. brevifolia Irmisch; Epipactis latifolia var. purpurata (Sm.) Nyman; Epipactis latifolia var. purpurea (Celak.) Asch. & Graebn.; Epipactis latifolia var. varians (Crantz) Asch.; Epipactis latifolia var. violacea Dur.-Doq.; Epipactis latifolia var. viridiflora (Hoffm.) Irmisch [nom. superfl.]; Epipactis macropodia var. viridiflora (Hoffm.) Peterm. [nom. superfl.]; Epipactis merediorum Batoušek; Epipactis pollinensis B.Baumann & H.Baumann; Epipactis pseudopurpurata Mered'a; Epipactis purpurata f. chlorophylla (Seeland) P.Delforge; Epipactis purpurata f. rosea (Erdner) P.Delforge; Epipactis purpurata subsp. halacsyi (Robatsch) Kreutz [Epipactis × schulzei P.Fourn.?]; Epipactis purpurata subsp. kuenkeleana (Akhalk., H.Baumann, R.Lorenz & Mosul.) Kreutz; Epipactis purpurata subsp. pollinensis (B.Baumann & H.Baumann) Kreutz; Epipactis purpurata subsp. pseudopurpurata (Mered'a) Kreutz; Epipactis purpurata var. pollinensis (B.Baumann & H.Baumann) P.Delforge; Epipactis purpurata var. rosea (Erdner) Kreutz; Epipactis rubiginosa var. stenopetala Waisb.; Epipactis sessilifolia Peterm.; Epipactis varians (Crantz) H.Fleischm. & Rech.; Epipactis violacea (Dur.-Doq.) Boreau; Epipactis violacea f. chlorophylla Seeland; Epipactis viridans f. brevifolia (Irmisch) Zapal.; Epipactis viridans var. viridiflora (Hoffm.) Beck [nom. superfl.]; Epipactis viridiflora (Hoffm.) Krock. [nom. rej.]; Epipactis viridiflora subsp. halacsyi (Robatsch) H.Baumann & R.Lorenz [Epipactis × schulzei P.Fourn.?]; Epipactis viridiflora subsp. kuenkeleana Akhalk., H.Baumann, R.Lorenz & Mosul.; Epipactis viridiflora subsp. pollinensis (B.Baumann & H.Baumann) H.Baumann & R.Lorenz; Epipactis viridiflora subsp. pseudopurpurata (Mered'a) Kreutz; Epipactis viridiflora var. pollinensis (B.Baumann & H.Baumann) Kreutz; Epipactis viridiflora var. rosea (Erdner) Kreutz; Helleborine latifolia f. foliosa (Leimbach ex Dichtl) Graber [nom. illeg.]; Helleborine latifolia f. gracilis Graber [nom. illeg.]; Helleborine latifolia f. rosea (Erdner) Graber; Helleborine latifolia monstr. abortiva Graber; Helleborine latifolia monstr. interrupta Graber [nom. illeg.]; Helleborine latifolia subsp. varians (Crantz) Graber; Helleborine latifolia subsp. viridiflora (Hoffm.) Graber; Helleborine latifolia var. dilatata Graber [nom. illeg.]; Helleborine latifolia var. purpurea (Celak.) Schinz & Thell.; Helleborine latifolia var. varians (Crantz) Graber; Helleborine latifolia var. viridiflora (Hoffm.) Briq. [nom. superfl.]; Helleborine purpurata (Sm.) Druce; Helleborine sessilifolia (Peterm.) Druce; Helleborine varians (Crantz) O.Schwarz; Helleborine violacea (Dur.-Doq.) Druce; Helleborine viridiflora (Hoffm.) Wheldon & Travis; Limodorum violaceum (Dur.-Doq.) Kuntze; Serapias latifolia var. sylvestris Pers.; Serapias latifolia viridiflora Hoffm.; Serapias sessilifolia (Peterm.) A.A.Eaton


Ελληνική κατανομή:
Νομός Αρκαδίας Νομός Ιωαννίνων Νομός Καστοριάς

Παγκόσμια κατανομή:
Northern Europe Middle Europe Southwestern Europe Southeastern Europe Eastern Europe

Σημειώσεις είδους:

Είδος με ευρεία κατανομή. Τα ελληνικά άτομα είχαν αρχικά περιγραφεί με το όνομα 'Epipactis halacsyi' (i.e. Delforge, 2005; Πέτρου et al., 2009) και διάφορα συνώνυμά της (e.g. E. viridiflora subsp. halacsyi στο Baumann et al., 2006), αν και η παρουσία της στην Ελλάδα ήταν γνωστή (Moore, 1980). 

Η κατανομή ακολουθεί τους Baumann et al., (2006, σαν 'Epipactis viridiflora subsp. halacsyi'), Πέτρου et al. (2009, σαν 'E. halacsyi ssp. halacsyi'), και Antonopoulos & Tsiftis (2012). Δεν αποκλείεται να υπάρχουν και άλλες θέσεις, κυρίως κατά μήκος της οροσειράς της Πίνδου. 

Όπως και στη περίπτωση της E. microphylla (Ehrh.) Sw., υπάρχουν αναφορές για απολύτως μυκοετερότροφα άτομα (Buttler, 1991). Επίσης αναφέρονται υβρίδια με την E. helleborine (L.) Crantz (Epipactis × schulzei P.Fourn. - Antonopoulos & Tsiftis, 2012), τα οποία μπορεί τελικά να αντιπροσωπεύουν το taxon με το όνομα 'E. halacsyi' (προσ. γνώμη). 

Διαγνωστικοί χαρακτήρες (Moore, 1980; Buttler, 1991; Delforge, 2006):

Φυτό: συνήθως σχηματίζει συστάδες με (1)3- 10(20) βλαστούς - άτομα έως 20-70cm, βλαστός χωρίς χνούδι στη βάση, κοκκινωπός-μοβ, αλλά ελαφρά χνουδωτός προς το ανθοφόρο, γκρι πράσινος με ανοιχτό μοβ αποχρώσεις. Φύλλα: 4-10 πράσινα με κοκκινωπές αποχρώσεις, σχεδόν οριζόντια-όρθια 2,5-4 × 0,5-2 cm (μ. × πλ.), σε ελικοειδή διάταξη, ωοειδή-λογχοειδή, κοντύτερα ή ελαφρά μακρύτερα του μεσογονατίου διαστήματος. Ανθοφόρο: πυκνό με 15-35 άνθη σπάνια μονόπαντο. Βράκτια: τα κατώτερα βράκτια μακρύτερα των άνθεων+ωοθήκης, τα υπόλοιπα συνήθως ίσα σε μήκος με το άνθος+ωοθήκηΆνθη: μεγάλα, σχεδόν οριζόντια ή ελαφρά κρεμάμενα, ανοιχτά, τέπαλα ανοιχτό πράσινο με ροζ/ανοχτό μοβ απόχρωση εσωτερικά, τα πέταλα συνήθως πιο έντονα ροζ από τα σέπαλα. Επιχείλειο λευκό-ροζ με 2 πιο σκούρους αλλά όχι έντονους κάλους. Ωοθήκη: χνουδωτή, στο χρώμα του στελέχους, απιοειδής, με ποδίσκο που έχει ελαφρά μοβ απόχρωση (πιο σκούρα του στελέχους). 


English

This is a widely distributed species. Greek populations were described under various synonyms of this taxon, e.g. as 'Epipactis halacsyi' (i.e. Delforge, 2006; Πέτρου et al., 2009) or 'E. viridiflora subsp. halacsyi' (Baumann et al., 2006), though its presence in Greece was known (Moore, 1980). 

The distribution map given here follows Baumann et al., (2006, as 'Epipactis viridiflora subsp. halacsyi'), Πέτρου et al. (2009, as 'E. halacsyi ssp. halacsyi'), and Antonopoulos & Tsiftis (2012). The presence of E. purpurata Sm. in other positions than the ones given here (especially at the Pindos Mountains) is quite possible. 

As in the case of E. microphylla (Ehrh.) Sw., mycoheterotropic individuals have been reported (Buttler, 1991), as well as hybrids with E. helleborine (L.) Crantz (Epipactis × schulzei P.Fourn. - Antonopoulos & Tsiftis, 2012) - these hybrids may be representatives of the taxon named 'E. halacsyi' (pers. opinion). 

Diagnostic characters (Moore, 1980; Buttler, 1991; Delforge, 2006):

Plants: usually with multiple stems arising from the same rhizome: (1)3- 10(20) in number, 20-70 cm tall, stems glabrous at the base, reddish-violet, toward the top pubescent, grey-green, with a violet tint. Leaves4-10 green with a red tint, held horizontally-erect, alternating helically, 2,5-4 × 0,5-2 cm (L × W), ovate-lanceolate, shorter or slightly longer than the internodes, Inflorescence: dense, carrying 15-35 flowers, rarely secund. Bractsfirst bracts much longer than the length of ovary+flowers, the rest usually almost the same length as ovary+flower. Flowers: big, held almost horizontally or slightly pendant, open, tepals light green with a pink/purple tint adaxially, petals usually more intensely pink than sepals. Epichile: white-pink, bearing 2 darker calli. Ovarypubescent, pyriform, the colour of the stem, with a darker coloured pedicel.  


Βιβλιογραφία/References

Antonopoulos Z. & S. Tsiftis, 2012. Epipactis purpurata Sm. and Epipactis leptochila (Godf.) Godf. subsp. neglecta Kümpel (Orchidaceae), two new Epipactis taxa for the flora of Greece. Ber. Arbeitskrs. Heim. Orchid. Vol. 29(1): 81-91 

Baumann, H., S. Kunkele & R. Lorenz, 2006. Die Orchideen Europas. Ulmer, Weltbild Ausgabe

Moore, D.M., 1980Epipactis Zinn, in T.G. Tutin et al. editors. Flora Europaea Vol. 5. Cambidge University Press, Cambridge, UK.


Τεκμηρίωση ονόματος/Nomenclatural documentation

τυπική δημοσίευση - protologue

ολότυπος - holotype


Σημειώσεις:

http://www.aho-bayern.de/epipactis/ep_purp.html http://orchid.unibas.ch/phpMyHerbarium/192211/1/Epipactis/purpurata//Smith_James_Edward/specimen.php http://www.greekorchids.gr/ep_purpurata.htm http://www.greekorchids.gr/epipactis_purpurata_new.htm