Ελληνικές Ορχιδέες In Situ | Ophrys |

Ophrys ferrum-equinum subsp. ferrum-equinumDesf.

Ophrys ferrum-equinum subsp. ferrum-equinum Desf. 1807, Ann. Mus. Hist. Nat. 10: 226

Συνώνυμα:

Ophrys andracnitis Bory & Chaub.; Ophrys aranifera subsp. parnassica (Vierh.) Soó; Ophrys argolica subsp. mandalyana (B.Baumann & H.Baumann) Kreutz; Ophrys corinthiaca Hausskn.; Ophrys ferrum-equinum f. anafiensis (Biel) P.Delforge; Ophrys ferrum-equinum f. convexa (B.Baumann & H.Baumann) P.Delforge; Ophrys ferrum-equinum f. cruciata Soó; Ophrys ferrum-equinum f. gibbifera Soó; Ophrys ferrum-equinum f. integerrima Soó; Ophrys ferrum-equinum f. labiosa (Kreutz) P.Delforge; Ophrys ferrum-equinum f. minor (Biel) P.Delforge; Ophrys ferrum-equinum f. parnassica (Vierh.) P.Delforge; Ophrys ferrum-equinum f. subtriloba Hayek; Ophrys ferrum-equinum subsp. convexa B.Baumann & H.Baumann; Ophrys ferrum-equinum subsp. labiosa (Kreutz) Kreutz; Ophrys ferrum-equinum subsp. mandalyana B.Baumann & H.Baumann; Ophrys ferrum-equinum var. anafiensis Biel; Ophrys ferrum-equinum Desf. var. labiosa (Kreutz) Hennecke [nom. inval. - χωρίς αναφορά βασιώνυμου]; Ophrys ferrum-equinum var. minor Biel; Ophrys labiosa Kreutz; Ophrys lesbis f. mandalyana (B.Baumann & H.Baumann) P.Delforge; Ophrys mammosa f. parnassica Vierh.


Ελληνική κατανομή:
Νομός Αιτωλοακαρνανίας Νομός Αργολίδας Νομός Αρκαδίας Νομός Άρτας Νομός Αχαΐας Νομός Αττικής Νομός Βοιωτίας Νομός Δωδεκανήσου Νομός Ευβοίας Νομός Ευρυτανίας Νομός Ζακύνθου Νομός Ηλείας Νομός Θεσπρωτίας Νομός Ιωαννίνων Νομός Καρδίτσας Νομός Κέρκυρας Νομός Κεφαλλονιάς Νομός Κυκλάδων Νομός Λακωνίας Νομός Λάρισας Νομός Λέσβου Νομός Λευκάδας Νομός Μαγνησίας Νομός Μεσσηνίας Νομός Πιερίας Νομός Πρέβεζας Νομός Σάμου Νομός Φθιώτιδας Νομός Φωκίδας Νομός Χαλκιδικής

Παγκόσμια κατανομή:
Southeastern Europe Western Asia

Σημειώσεις είδους:

Αν και γενικά ομοιόμορφο είδος, παρουσιάζει εξαιρετική παραλλακτικότητα, συχνά στους ίδιους πληθυσμούς (που μπορεί να αριθμούν εκατοντάδες άτομα), που μπορεί να φτάσει στα μορφολογικά όρια της O. argolica H.Fleischm.ssp. argolica ή της O. argolica ssp. aegaea (Kalteisen & H.R.Reinhard) H.A.Pedersen & Faurh., και στη Δυτική Ελλάδα κυρίως της O. sphegodes ssp. spruneri (Nyman) E.Nelson. 

Το παρόν είδος ξεχωρίζει από τα προαναφερθέντα διότι το χείλος είναι ομοιόμορφα σκούρο μοβ/μαύρο (σπάνια υπάρχουν άτομα με ελαφρύ ανοιχτόχρωμο χνούδι στη βάση του χείλους) και στις λεπτομέρειες της στιγματικής κοιλότητας. Επιπλέον, από την O. sphegodes ssp. spruneri (Nyman) E.Nelson, ξεχωρίζει εύκολα, διότι ο θυρεός σπανιότατα φτάνει στη βάση του χείλους σε άτομα της O. ferrum-equinum Desf. (αν και πληθυσμοί κυρίως στην Αιτωλοακαρνανία μπορεί να είναι προβληματικοί - το υβρίδιο ανάμεσα στα δύο είδη ονομάζεται Ophrys × mastii P.Delforge). 

Δύο υποείδη αναγνωρίζονται, και τα δύο στην Ελλάδα. Η O. ferrum-equinum ssp. gottfriediana (Renz) E.Nelson απαντάται μόνο στα νησιά του Ιονίου, και έχει χαρακτηριστικό χείλος, που οι παρυφές του διπλώνουν προς τα πίσω τελείως, δίνοντας τελείως άλλο σχήμα στο άνθος. Φυσικά υπάρχουν πολλές ενδιάμεσες μορφές ανάμεσα στα δύο υποείδη. 

English

Generally, this species is not as variable as others, however there can be members in a population (sometimes a population can be hundreds of individuals) that are morphologically close to O. argolica H.Fleischm.ssp. argolica or O. argolica ssp. aegaea (Kalteisen & H.R.Reinhard) H.A.Pedersen & Faurh. In W. Greece, this problem is present with individuals close to O. sphegodes ssp. spruneri (Nyman) E.Nelson. 

O. ferrum-equinum Desf. differs from the aforementioned taxa by lip coloration (uniformly dark black-purple, rarely hirsute along the sides at the basis of the lip) and the details of the stigmatic cavity. In O. sphegodes ssp. spruneri (Nyman) E.Nelson, the speculum starts at the base of the lip which is very rare in O. ferrum-equinum Desf. (however, populations in Etoloakarnania can present a particular problem - the hybrid between the two species is known as Ophrys × mastii P.Delforge). 

Two subspecies are accepted (WCSF, 4/6/2015) - both occur in Greece. O. ferrum-equinum ssp. gottfriediana (Renz) E.Nelson can be found only in the Ionian islands. It bears a very characteristic lip, whose sides are folding backwards giving it a very characteristic shape. Intermediates between the two subspecies are known.  


Τεκμηρίωση ονόματος/Nomenclatural documentation

τυπική δημοσίευση - protologue

εικονογράφηση που συνοδεύει την τυπική δημοσίευση - illustration accompanying protologue