Ophrys helenae Renz 1928, Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 25: 251

Συνώνυμα:

Ophrys aranifera subsp. helenae (Renz) Soó; Ophrys sphegodes subsp. helenae (Renz) Soó & D.M.Moore; Ophrys sphegodes var. helenae (Renz) H.Sund.; Ophrys plakotiana C.Thiele & al.


Ελληνική κατανομή:
Νομός Αιτωλοακαρνανίας Νομός Άρτας Νομός Αχαΐας Νομός Γρεβενών Νομός Ευρυτανίας Νομός Ημαθίας Νομός Θεσπρωτίας Νομός Θεσσαλονίκης Νομός Ιωαννίνων Νομός Καρδίτσας Νομός Καστοριάς Νομός Κέρκυρας Νομός Κοζάνης Νομός Λάρισας Νομός Λευκάδας Νομός Πιερίας Νομός Πρέβεζας Νομός Τρικάλων Νομός Φθιώτιδας Νομός Φλώρινας

Παγκόσμια κατανομή:
Southeastern Europe

Σημειώσεις είδους:

Το πιο εύκολο στην αναγνώρισή του είδους, μιας και το χείλος δεν έχει θυρεό.  

Φύεται σε Αλβανία και Ελλάδα, συνήθως Β.Δ. Ελλάδα, αν και υπάρχουν επιβεβαιωμένες αναφορές για μεμονωμένα άτομα ακόμα και στην Αττική. 

Το παρόν taxon δίνεται από τους Pedersen & Faurholdt (2007) και το WCSF (5/6/2015) σαν Ophrys sphegodes subsp. helenae (Renz) Soó & D.M.Moore, εδώ όμως συμφωνούμε με τους Dimopoulos et al. (2013).

Είναι το μοναδικό είδος στο γένος, που επικονιάζεται από έντομα που πιστεύουν πως βρήκαν θέση ανάπαυσης για το βράδυ (όπως συμβαίνει με τις περισσότερες Serapias L.) και όχι με ψευδοσυνουσία (Vereecken et al., 2012). Επίσης, έχει μικρή παραλλακτικότητα, τα υβρίδια με άλλα είδη ή υποείδη της Ο. sphegodes Mill. είναι εξαιρετικά σπάνια, όπως και οι ενδιάμεσες μορφές, και τέλος, ακόμα και φυτά μεγαλωμένα από σπόρο in vitro, έχουν εξαιρετικά μικρή έως καθόλου παραλλακτικότητα (T. Κόλιας, προσ. επικ.). Για αυτούς τους λόγους, εδώ δίνεται στη βαθμίδα του είδους μέχρι να βρεθεί μια πιο συνολική λύση για το γένος. 


English

O. helenae Renz bears no speculum on the lip, making it the easiest Ophrys L. to identify. 

Its main distribution area is from Albania to Greece, usually N.W. Greece, however there are confirmed sporadic findings in Attica. 

In Pedersen & Faurholdt (2007) and the WCSF (5/6/2015) this taxon is accepted as Ophrys sphegodes subsp. helenae (Renz) Soó & D.M.Moore, however here the entry follows Dimopoulos et al. (2013).

It is the only member of the genus, whose pollination syndrome is shelter mimicry (insects are deceived to use the flowers as a shelter for the night - this syndrome is common in Serapias L.) and does not get pollinated through pseudocopulation (Vereecken et al., 2012). It is morphologically stable, and hybrids or intermediate forms with O. sphegodes Mill. are extremely rare. Furthermore, little variation is present in plants grown from seed in vitro (T. Kolias, pers. com.). Consequently here it is accepted at species level, until more research can resolve the issue. 


Βιβλιογραφία/References

Dimοpoulos, P., T. Raus, E. Bergmeier, T. Constantinidis, G. Iatrou, S. Kokkini, A. Strid & D. Tzanoudakis, 2013. Vascular plants of Greece. An annotated checklist: 1-372. Botanic gardens and botanical museum Berlin-Dahlem, Berlin and Hellenic botanical society, Athens. Berlin, Germany. 

Vereecken, N.J., C.A. Wilson, S. Hotling, S. Schulz, S.A.Banketov & P. Mardulyn, 2012. Pre-adaptations and the evolution of pollination by sexual deception: Cope’s rule of specialization revisited. Proc. R. Soc. B, doi:10.1098/rspb.2012.1804


Τεκμηρίωση ονόματος/Nomenclatural documentation

τυπική περιγραφή - protologue

φωτογραφία που συνοδεύει την τυπική περιγραφή - photographs accompanying protologue: fig. 1

τύπος - typus