Ελληνικές Ορχιδέες In Situ | Ophrys |

Ophrys lutea subsp. luteaCav.

Ophrys lutea subsp. lutea Cav. 1793, Icon. 2: 46

Συνώνυμα:

Arachnites luteus (Cav.) Tod. [συν. της O. lutea s.l.]; Ophrys aranifera subsp. pseudospeculum (DC.) Corb.; Ophrys aranifera var. pseudospeculum (DC.) Nyman; Ophrys aranifera var. pseudospeculum (DC.) Rchb.f.; Ophrys corsica Soleirol ex G.Foelsche & W.Foelsche; Ophrys glabra Pers.; Ophrys insectifera var. glaberrima Desf.; Ophrys insectifera var. lutea Gouan; Ophrys lutea lusus chlorantha F.M.Vázquez; Ophrys lutea lusus petaloidea F.M.Vázquez; Ophrys lutea subsp. corsica (Soleirol ex G.Foelsche & W.Foelsche) Kreutz; Ophrys lutea subsp. phryganae (Devillers-Tersch. & Devillers) Melki; Ophrys lutea subsp. pseudospeculum (DC.) Kerguélen; Ophrys lutea var. grandiflora A.Terracc.; Ophrys lutea var. speculissima F.M.Vázquez; Ophrys phryganae Devillers-Tersch. & Devillers; Ophrys pseudospeculum DC.; Ophrys speculum Steud. [nom. inval.? – nom. illeg.: μεταγενέστερο ομώνυμο]; Ophrys sphegodes subsp. pseudospeculum (DC.) O.Schwarz; Ophrys vespifera Brot.


Ελληνική κατανομή:
Νομός Αιτωλοακαρνανίας Νομός Αχαΐας Νομός Δωδεκανήσου Νομός Ζακύνθου Νομός Ηλείας Νομός Ηρακλείου Νομός Θεσπρωτίας Νομός Κέρκυρας Νομός Κεφαλλονιάς Νομός Λασιθίου Νομός Λευκάδας Νομός Μεσσηνίας Νομός Πρέβεζας

Παγκόσμια κατανομή:
Southwestern Europe Southeastern Europe Northern Africa Caucasus Western Asia

Σημειώσεις είδους:

Πιθανόν το πιο κοινό είδος της χώρας (κυρίως το υποείδος του, O. lutea ssp. galilaea (H.Fleischm. & Bornm.) Soó). Τέσσερα υποείδη είναι αποδεκτά (Pedersen & Faurnholdt, 2007; WCSF, 6/6/2015) - τρία από αυτά φύονται στην Ελλάδα (εδώ σε εικονογράφηση και τα τρία μαζί - σύνδεσμος).   

Ξεχωρίζει από την O. fusca Link (αν και τα δύο είδη γενικά δεν μοιάζουν, συνήθως όμως μπερδεύουν όσους ασχολούνται πρώτη φορά μαζί τους), από το (συνήθως αλλά όχι πάντα) έντονο κίτρινο περιθώριο, και τις άκρες του χείλους που είναι γυρισμένες προς τα πάνω.

Το υβρίδιο Ophrys × battandieri E.G.Camus (= O. lutea × O. fusca), αν και δεν αναφέρεται στη χώρα, μπορεί να είναι κοινό και να δυσκολέψει την αναγνώριση.

Το είδος έχει υποστεί ελαφρύ ονοματολογικό πληθωρισμό, αν και σε μικρότερο βαθμό από την O. fusca Link. Το τυπικό υποείδος, συχνά σχηματίζει μεγάλους ομοιόμορφους πληθυσμούς (κυρίως στη Δ. Ελλάδα), αλλά σε ελάχιστες περιοχές όπου βρίσκεται με την O. lutea ssp. galilaea (H.Fleischm. & Bornm.) Soó οι ενδιάμεσες μορφές είναι κοινές.

Κλείδα για τα υποείδη στην Ελλάδα (με συνδέσμους για τις καταχωρήσεις, προσαρμοσμένη από Pedersen & Faurnholdt, 2007). 

1. Χείλος με γόνατο στη βάση του (φωτ. ακραίας εκδοχής), 12-19 mm πλατύ

               ssp. lutea

* Χείλος χωρίς γόνατο (ή με πολύ πολύ ελαφρύ λύγισμα), 5-12 mm πλατύ

               2

2. Χείλος με κίτρινο περιθώριο

               ssp. galilaea (σύνδεσμος)

* Χείλος με καφέ περιθώριο ή ελάχιστο κίτρινο και αυτό όχι στους πλευρικούς λοβούς

               ssp. melena (σύνδεσμος)


English

This is probably the most common Ophrys L. sp. in Greece (especially the subspecies O. lutea ssp. galilaea (H.Fleischm. & Bornm.) Soó).

There are four accepted subspecies (Pedersen & Faurnholdt, 2007; WCSF, 6/6/2015), three of which can be found in Greece (you can see an illustration of all three here - link).    

It can be differentiated from O. fusca Link (though these two taxa are not similar, novices may be confused initially), from the (usually) broad bright yellow lip border and the upcurving lip edges. 

The hybrid Ophrys × battandieri E.G.Camus (= O. lutea × O. fusca), though not reported in Greece may be common and cause confusion. 

This species has suffered little nomenclatural inflation, especially when compared to O. fusca Link. The typical subspecies can form populations with hundreds of individuals (especially in W. Greece) but only in areas where it is sympatric with O.  lutea ssp. galilaea (H.Fleischm. & Bornm.) Soó intermediate forms can become common. 

Key to the subspecies in Greece (with links redirecting to the relevant entries - adapted from Pedersen & Faurnholdt, 2007). 

1. Lip with a bend at its base (photograph of an extreme form - link), 12-19 mm wide

               ssp. lutea

* Lip without a bend (or a very slight one), 5-12 mm wide

               2

2. Lip with a yellow border 

               ssp. galilaea (link)

Lip border brown or with a tint of yellow that is not present at the side lobes

               ssp. melena (link)


Τεκμηρίωση ονόματος/Nomenclatural documentation

τυπική δημοσίευση - protologue

εικονογράφηση που συνοδεύει τη τυπική δημοσίευση - illustration accompanying protologue

λεκτότυπος (αναφορά άγνωστη) - lectotype (reference unknown)