Ελληνικές Ορχιδέες In Situ | Ophrys |

Ophrys scolopax subsp. cornuta(Steven) E.G.Camus

Ophrys scolopax subsp. cornuta (Steven) E.G.Camus 1908, in E.G.Camus, P.Bergon & A.A.Camus, Monogr. Orchid.: 270 ined.?

Συνώνυμα:

* Ophrys cornuta Steven [βασιώνυμο]; Ophrys arachnites var. cornuta (Steven) Fiori & Paol.; Ophrys aramaeorum f. akcakarae (Kreutz) P.Delforge; Ophrys balcanica Soó; Ophrys bicornis Sadler ex Nendtv. ; Ophrys bicornis var. cornuta (Steven) Nyman [nom. superfl.]; Ophrys cerastes Devillers & Devillers-Tersch.; Ophrys cerastes var. minuscula (G.Thiele & W.Thiele) Devillers & Devillers-Tersch.; Ophrys ceto Devillers, Devillers-Tersch. & P.Delforge; Ophrys cornuta f. banatica Rchb.f. ex Pantu & Procop.; Ophrys cornuta f. crassicornis Renz; Ophrys cornuta lusus chlorosepala Ruppert ex Soó; Ophrys cornuta var. banatica (Rchb.f. ex Pantu & Procop.) Soó; Ophrys cornuta var. minuscula G.Thiele & W.Thiele; Ophrys cornutula Paulus; Ophrys crassicornis (Renz) Devillers-Tersch. & Devillers; Ophrys fuciflora subsp. cornuta (Steven) H.Sund.; Ophrys holoserica subsp. cornuta (Steven) H.Sund.; Ophrys kvarneri Perko & Kerschb.; Ophrys leptomera P.Delforge; Ophrys masticorum P.Delforge & Saliaris; Ophrys mattinatae Medagli, A.Rossini, Quitadamo, D'Emerico & Turco; Ophrys minuscula (G.Thiele & W.Thiele) Presser & S.Hertel; Ophrys minutula Gölz & H.R.Reinhard; Ophrys muscaria Pall.; Ophrys mycenensis S.Hertel & Paulus; Ophrys oestrifera subsp. akcakarae Kreutz; Ophrys oestrifera subsp. akcaliensis Perschke; Ophrys oestrifera subsp. balcanica (Soó) Hayek; Ophrys oestrifera subsp. bicornis (Sadler ex Nendtv.) Kreutz; Ophrys oestrifera subsp. cornuta (Steven) K.Richt.; Ophrys oestrifera subsp. cornutula (Paulus) Kreutz; Ophrys oestrifera subsp. grandiflora (B.Willing & E.Willing) Kreutz; Ophrys oestrifera subsp. lemnosiana B.Baumann & H.Baumann; Ophrys oestrifera subsp. leptomera (P.Delforge) Kreutz; Ophrys oestrifera subsp. minuscula (G.Thiele & W.Thiele) Kreutz; Ophrys oestrifera subsp. minutiflora J.Essink, L.Essink, Gügel, Kreutz & Zaiss; Ophrys oestrifera subsp. minutula (Gölz & H.R.Reinhard) Kreutz; Ophrys oestrifera subsp. montis-gargani Van de Vijver & W.Van Looken; Ophrys oestrifera subsp. phrygia (H.Fleischm. & Bornm.) H.Baumann & R.Lorenz; Ophrys oestrifera subsp. rhodostephane (Devillers & Devillers-Tersch.) Kreutz; Ophrys oestrifera subsp. stavri Kalog., Delipetrou & A.Alibertis; Ophrys oestrifera var. banatica (Rchb.f. ex Pantu & Procop.) Soó; Ophrys oestrifera var. cornuta (Steven) Hayek; Ophrys oestrifera var. grandiflora B.Willing & E.Willing; Ophrys orphanidea Saliaris & P.Delforge; Ophrys phrygia H.Fleischm. & Bornm.; Ophrys picta Bory & Chaub. [nom. illeg.: μεταγενέστερο ομώνυμο]; Ophrys rhodostephane Devillers & Devillers-Tersch.; Ophrys sappho Devillers-Tersch., Devillers, Dedroog, Baeten & Flausch; Ophrys scolopax f. crassicornis (Renz) Soó; Ophrys scolopax subsp. minutula (Gölz & H.R.Reinhard) Biel; Ophrys scolopax var. bicornis (Sadler ex Nendtv.) Nyman; Ophrys scolopax var. cornuta (Steven) Rchb.f.; Ophrys scolopax var. grandiflora (B.Willing & E.Willing) Biel; Ophrys scolopax var. minutula (Gölz & H.R.Reinhard) H.A.Pedersen & Faurh.; Ophrys sepioides Devillers & Devillers-Tersch.


Παγκόσμια κατανομή:
Southeastern Europe Caucasus Western Asia

Σημειώσεις είδους:

Τα μέλη του παρόντος είδους, ξεχωρίζουν από την παρουσία δύο κεράτων στο χείλος, και το χρώμα των τεπάλων (ροζ). Μπορούν να μπερδευτούν μόνο με την O. apifera Huds. (η οποία έχει χαρακτηριστικό άκρο στύλου σε σχήμα '~') και την O. umbilicata Desf. (η οποία συνήθως έχει πράσινα τέπαλα). Μικρότερο θέμα παρουσιάζετε με την O. × delphinensis O.Danesch & E.Danesch που είναι αρκετά σπάνια. 

Τα δύο υποείδη είναι αρκετά κοινά σε όλη την Ελλάδα, (το παρόν πιο κοινό στην Κ. & Β. Χώρα), και παρουσιάζουν αρκετή μορφολογική ποικιλομορφία καθώς και ενδιάμεσες μορφές κυρίως στην Αττική.  

Σημειώσεις ταξινόμησης

Η καταχώρηση των taxa που ανήκουν στην O. scolopax Cav. ακολουθεί τους Dimopoulos et al. (2013), με τη διαφορά πως η O. umbilicata subsp. rhodia H.Baumann & Künkele θεωρείτε μέλος της O. umbicata Desf. (οι προαναφερθέντες συγγραφείς τη θεωρούν υποείδος της O. scolopax Cav.). Η καταχώρηση εδώ διαφέρει της ταξινόμησης τόσο των Pedersen & Faurnholdt (2007) όσο και του WCSF (8/6/2015). 

Η O. scolopax Cav. έχει υποστεί σημαντικό ονοματολογικό πληθωρισμό. Οι ομάδες sensu Delforge (2006) είναι πολυφυλετικές, φέρουν πολλά υβρίδια, και η μορφολογική ποικιλομορφία των πληθυσμών έχει αγνοηθεί στη περιγραφή τους (Soliva et al., 2001; Devey et al., 2008; Bateman et al., 2011). Τέλος άτομα που έχουν μεγαλώσει από σπόρο in vitro από την ίδια κάψα, παρουσιάζουν τρομερή ποικιλομορφία (Malmgren, 2008; Bateman et al., 2011). 

Σχετικά με την θέση του ονόματος 'O. oestrifera M.Bieb.' δες την καταχώρηση που αφορά την O. apifera Huds. (σύνδεσμος). Το ευρέως χρησιμοποιούμενο όνομα 'O. bremifera Steven' αν και δίνεται σαν συνώνυμο της O. scolopax Cav. ssp. scolopax από το WCSF (18-9-2017) μάλλον αφορά τo taxon που είναι γνωστό σήμερα σαν O. isaura Renz & Taubenheim.

Κλείδα για τα υποείδη στην Ελλάδα (προσαρμοσμένη από τους Pedersen & Faurnholdt, 2007, με συνδέσμους στα υποείδη). 

1. Μήκος χείλους 13-16 mm, υπόφυσης 2,5-4,5 mm

                  ssp. hedreichii (σύνδεσμος)

* Χείλος συνήθως κοντύτερο των 13 mm, με υπόφυση κοντύτερη των 2,5 mm

                  ssp. cornuta 


English

Members of O. scolopax Cav. can be differentiated from other species by the presence of two horns on the lip and the pink coloured petals. They may be confused with O. apifera Huds. (in which the style has a characteristic  '~' shaped ending), O. umbilicata Desf. (which usually has green tepals) and O. × delphinensis O.Danesch & E.Danesch which is very rare. 

The two subspecies present in Greece are very common and their members have considerable morphologic variation. Intermediate forms are known. The present subspecies is more common in C. & N. Greece. 

Notes on taxonomy

This entry’s taxonomy is modified from Dimopoulos et al. (2013), in the sense that O. umbilicata subsp. rhodia H.Baumann & Künkele is considered a member of O. umbicata Desf. (the aforementioned authors consider it a subspecies of O. scolopax Cav.). It is also different from the taxonomy of Pedersen & Faurnholdt (2007) and the WCSF (8/6/2015). 

O. scolopax Cav. has suffered from considerable nomenclatural inflation. The groups recognised by  Delforge (2006) are polyphyletic, include many hybrids, and morphological variation has been disregarded in the descriptions of the novelties presented (Soliva et al., 2001; Devey et al., 2008; Bateman et al., 2011). It should be noted that flowers from plants grown in vitro from seed of the same capsule, show considerable variation (Malmgren, 2008; Bateman et al., 2011).

Regarding the taxonomic position of the name 'O. oestrifera M.Bieb.' see the entry for O. apifera Huds. (link). The name 'O. bremifera Steven' which is in common use for many members of this group, though considered a synonym of O. scolopax Cav. ssp. scolopax by WCSF (18-9-2017), it probably refers to the taxon which is currently named O. isaura Renz & Taubenheim.

Key to the subspecies in Greece (adapted from Pedersen & Faurholdt, 2007, with links redirecting to the relevant entries)

1. Lip length 13-16 mm, appendix lenght 2.5-4.5 mm

                  ssp. hedreichii (link)

* Lip shorter than 13 mm, appendix shorter than 2.5 mm

                  ssp. cornuta 


Βιβλιογραφία/References

Bateman R.M., E. Bradshaw, D.S. Devey, B.J. Glover, S. Malmgren, G. Sramkó, M.M. Thomas & P.J. Rudall, 2011. Species arguments: clarifying competing concepts of species delimitation in the pseudo-copulatory orchid genus Ophrys. Botanical Journal of the Linnean Society, Vol.165: 336–347.

Devey, D.S., R.M. Bateman, M.F. Fay & J.A. Hawkins, 2008. Friends or relatives? Phylogenetics and species delimitation in the controversial European orchid genus Ophrys. Annals of Botany Vol.101: 385–402.

Dimopoulos, P., T. Raus, E. Bergmeier, T. Constantinidis, G. Iatrou, S. Kokkini, A. Strid & D. Tzanoudakis, 2013. Vascular plants of Greece. An annotated checklist: 1-372. Botanic gardens and botanical museum Berlin-Dahlem, Berlin and Hellenic botanical society, Athens. Berlin, Germany.

Malmgren S. 2008. Are there 25 or 250 Ophrys species? Journal of the Hardy Orchid Society, Vol. 5: 95–100.

Soliva, M, A. Kocyan, &A. Widmer, 2001. Molecular phylogenetics of the sexually deceptive orchid genus Ophrys (Orchidaceae) based on nuclear and chloroplast DNA sequences. Molecular Phylogenetics and Evolution,  Vol. 20(1):  78–88.


 

Τεκμηρίωση ονόματος/Nomenclatural documentation

τυπική δημοσίευση και εικονογράφηση που τη συνοδεύει - protologue and accompanying illustration: fig. 3