Ελληνικές Ορχιδέες In Situ | Orchis |

Orchis mascula subsp. mascula (L.) L.

Orchis mascula subsp. mascula (L.) L. 1755, Fl. Suec., ed. 2: 310

Συνώνυμα:

* Orchis morio var. mascula L. [βασιώνυμο – συν. της O. mascula s.l.]; × Orchidactyla kromayeri (M.Schulze) Borsos & Soó; Androrchis mascula (L.) D.Tyteca & E.Klein [συν. της O. mascula s.l.]; Androrchis mascula subsp. lapalmensis (Leibbach & Ruedi Peter) W.Foelsche & Jakely; Androrchis mascula subsp. longicalcarata (Akhalk., H.Baumann, R.Lorenz, Mosul. & Ruedi Peter) W.Foelsche & Jakely; Androrchis mascula subsp. maghrebiana (B.Baumann & H.Baumann) W.Foelsche & Jakely; Androrchis pinetorum (Boiss. & Kotschy) D.Tyteca & E.Klein; Androrchis tenera (Landwehr) D.Tyteca & E.Klein; Orchis cochleata H.Fleischm. & M.Schulze; Orchis compressiflora Stokes; Orchis kromayeri M.Schulze; Orchis lapalmensis (Leibbach & Ruedi Peter) P.Delforge; Orchis mascula f. acutiflora (W.D.J.Koch) A.Fuchs; Orchis mascula f. albiflora (Touss. & Hoschedé) F.M.Vázquez [nom. illeg. – μεταγενέστερο ομώνυμο]; Orchis mascula f. borbasiana Soó; Orchis mascula f. brevibracteata Luerss.; Orchis mascula f. brevicalcarata E.G.Camus; Orchis mascula f. cochleata (H.Fleischm. & M.Schulze) Asch. & Graebn.; Orchis mascula f. comosa M.Schulze; Orchis mascula f. fimbriata F.M.Vázquez; Orchis mascula f. kotuliana Zapal.; Orchis mascula f. laxa Zapal.; Orchis mascula f. longicalcarata (Akhalk., H.Baumann, R.Lorenz, Mosul. & Ruedi Peter) P.Delforge; Orchis mascula f. maghrebiana (B.Baumann & H.Baumann) P.Delforge; Orchis mascula f. minor Zapal.; Orchis mascula f. platyloba W.Zimm.; Orchis mascula f. podolica Zapal.; Orchis mascula f. reichenbachiana Soó; Orchis mascula f. tatrensis Zapal.; Orchis mascula lusus alba (Goiran) Soó; Orchis mascula lusus rosea (Goiran) Soó; Orchis mascula subsp. acutiflora (W.D.J.Koch) P.Quentin; Orchis mascula subsp. lapalmensis Leibbach & Ruedi Peter; Orchis mascula subsp. longibracteatoides Balayer; Orchis mascula subsp. longicalcarata Akhalk.; Orchis mascula subsp. maghrebiana B.Baumann & H.Baumann; Orchis mascula subsp. occidentalis O.Schwarz; Orchis mascula subsp. pinetorum (Boiss. & Kotschy) E.G.Camus; Orchis mascula subsp. tenera (Landwehr) Del Prete; Orchis mascula subsp. wanjkovii (E.Wulff) Soó; Orchis mascula var. acutiflora W.D.J.Koch; Orchis mascula var. albiflora Tinant; Orchis mascula var. albiflora Touss. & Hoschedé [nom. illeg.: μεταγενέστερο ομώνυμο]; Orchis mascula var. bicolor Balayer; Orchis mascula var. maritzii J.A.Guim.; Orchis mascula var. minima Tinant; Orchis mascula var. monsignatica Font Quer; Orchis mascula var. obtusata Schur; Orchis mascula var. obtusiflora W.D.J.Koch; Orchis mascula var. pinetorum (Boiss. & Kotschy) Schltr.; Orchis mascula var. tenera Landwehr; Orchis masculolatifolia Lange; Orchis monsignatica (Font Quer) Rivas Goday; Orchis obtusa Schur; Orchis obtusiflora Schur; Orchis parreissii C.Presl; Orchis pinetorum Boiss. & Kotschy; Orchis rectiflorus St.-Lag. [nom. superfl. - συν. της O. mascula s.l.]; Orchis speciosa var. alba Goiran; Orchis speciosa var. rosea Goiran; Orchis stabiana Ten.; Orchis tenera (Landwehr) Kreutz; Orchis tenera f. herculiana F.M.Vázquez; Orchis verna Fleury; Orchis vernalis Salisb.; Orchis wanjkovii E.Wulff; Orchis wilmsii K.Richt.


Παγκόσμια κατανομή:
Northern Europe Middle Europe Southwestern Europe Southeastern Europe Eastern Europe Northern Africa Macaronesia Caucasus Western Asia

Σημειώσεις είδους:

Πέντε υποείδη αναγνωρίζονται στην O. mascula (L.) L. (WCSF, 14/6/2015), δύο παρόντα στην Ελλάδα. Και τα δύο είναι εξαιρετικά παραλλακτικά σε μέγεθος πλήκτρου, στίξη φύλλων, και πυκνότητα ανθοφόρου καθώς και χρώμα ανθέων, με αποτέλεσμα διάφορα ονόματα να κυκλοφορούν για το καθένα (i.e. 'O. pinetorum Boiss. & Kotschy' - Buttler, 1991; Delforge, 2006; Πέτρου et al., 2009). 

Η παρατηρούμενη ποικιλομορφία στο χρώμα των άνθεων ανάμεσα σε άτομα του ίδιου πληθυσμού στο παρόν είδος, έχει παρατηρηθεί πως οδηγεί σε αυξημένα ποσοστά επικονίασης (Schatz et al., 2013). 

Κλείδα για τα υποείδη στην Ελλάδα (με σύνδεσμο που οδηγεί στο άλλο αποδεκτό υποείδος)

1. Χείλος με πλάτος ίσο ή πιο μεγάλο του μήκους του, και άκρες χείλους γυριστές προς τα πάνω και οδοντωτές

           ssp. speciosa (σύνδεσμος)

* Χείλος πιο μακρύ από ότι πλατύ, άκρες χείλους επίπεδες ή γυριστές προς τα πίσω (μερικές φορές αδρά οδοντωτές)

           ssp. mascula

Σημείωση ονοματολογίας

Οι Sennikov et al. (2014) θεωρούν πως ο λεκτότυπος που έχουν θέσει οι Bauman et al. (1989) είναι νεότυπος και όχι μέρος του αρχικού υλικού της περιγραφής. Ο λεκτότύπος που θέτουν είναι εδώ με ερωτηματικό. 


English

O. mascula (L.) L. has five accepted subspecies (WCSF, 14/6/2015), two of which are present in Greece. Both are morphologically variable, in spur size, leaf spotting, inflorescence density and flower colour. Consequently a plethora of names is accepted by various authors for small variable populations (i.e. 'O. pinetorum Boiss. & Kotschy' - Buttler, 1991; Delforge, 2006; Πέτρου et al., 2009). 

Colour variation amongst individuals in the same population, has been found to have a positive effect in reproductive success (Schatz et al., 2013). 

Key to the subspecies in Greece (with link redirecting to the other subspecies' entry) 

1. Lip wide as long, or longer than wide and lip edges upcurving and serrate 

           ssp. speciosa (link)

Lip longer than wide, lip edges spread flat or curving under the lip, not serrated (maybe undulate)

           ssp. mascula

Nomenclatural note

Sennikov et al. (2014), consider the lectotype designated by Bauman et al. (1989) a neotype and not original material. The lectotype they designate is here with a question mark.  


 

Βιβλιογραφία/References

Schatz, B., R. Delle-Vedove & L. Dormont, 2013. Presence, distribution and effect of white, pink and purple morphs on pollination in the orchid Orchis mascula. European Journal of Environmental Sciences, Vol.3(2): 119–128.

Sennikov, A.N., P.G. Efimov & V.V. Kuropatkin, 2014. Revised typifications of Orchis morio and its Linnaean varieties (Orchidaceae): What descriptions may tell about their corresponding material. Taxon, Vol.63(6): 1319–1326.


Τεκμηρίωση ονόματος/Nomenclatural documentation

τυπική δημοσίευση - protologue

λεκτότυπος - lectotype: "Testiculi species IIII": Baumann & al., 1989. Mitteilungsbl. Arbeitskr. Heim. Orchid. Baden-Württemberg 21 : 530, Abb. 38

λεκτότυπος? - lectotype?: Sennikov et al., 2014. Taxon, V. 63(6): 1325