Limodorum Boehm. 1760, Defin. Gen. Pl.: 358, nom. cons.

Συνώνυμα:

Centrosis Sw. [ nom. illeg].; Jonorchis Beck [nom. superfl.]; Lequeetia Bubani; Limodoron St.-Lag. [ορθογραφική παραλλαγή]


Παγκόσμια κατανομή:
Middle Europe Southwestern Europe Southeastern Europe Northern Africa Caucasus Western Asia

Πληροφορίες γένους:

Ενδιαιτήματα

Βρίσκονται σε ξερικές συνήθως τοποθεσίες, σε ανοικτά δάση και θαμνότοπους, πάντα σε ασβεστολιθικά εδάφη, σε ηλιόλουστες θέσεις (Rasmussen, 2008: 260). Και τα τρία είδη που αναγνωρίζονται στο γένος είναι μυκοετερότροφα (WCSF, 1/6/2015). Το L. abortivum (L.) Sw., που είναι το μόνο είδος παρών στην Ελλάδα, είναι μερικώς μυκοετερότροφο – φωτοσυνθέτει από τα φύλλα κατά μήκος του βλαστού, αλλά κυρίως από τις ωοθήκες (Bellino et al., 2014). 

Επικονίαση

Τα άνθη του L. abortivum (L.) Sw. φέρουν νέκταρ, και γονιμοποιούνται από μέλισσες (κυρίως Anthophora spp.). Αν επικρατούν χαμηλές θερμοκρασίες κατά την άνθηση, έχει παρατηρηθεί πως τα άνθη δεν ανοίγουν και αυτογονιμοποιούνται, ενώ το L. trabutianum Batt. είναι αυτόγαμο (Claessens & Kleynen, 2014). Τίποτα δεν είναι γνωστό για το L. rubriflorum Bartolo & Pulv. Υπάρχουν αναφορές πως το L. abortivum (L.) Sw. ανθίζει και υπόγεια (Rasmussen, 2008: 260). 

Ταξινομικές σημειώσεις

Από τα τρία είδη του γένους, μόνο το L. abortivum (L.) Sw. υπάρχει στην Ελλάδα. Τρεις ποικιλίες αναγνωρίζονται (WCSF, 1/6/2015) αλλά εδώ είναι όλες σε συνωνυμία, διότι το είδος παρουσιάζει ποικιλομορφία. Αναφορές για την ύπαρξη του L. trabutianum Batt. στην Ελλάδα (e.g. Delforge, 2006, σαν L. abortinum v. trabutianum; Πετρου et al., 2009) δεν πείθουν. Το L. trabutianum Batt. έχει άνθη στο μισό μέγεθος από το L. abortivum (L.) Sw., με αντωοειδές-σπατουλοειδές χείλος και μικρό πλήκτρο (L. trabutianum protologue: Batt., 1886, Bull. Soc. Bot. France 33 297; τύπος: P-P00421319!) ενώ τα φυτά που παρουσιάζονται σε αυτές τις αναφορές είναι απλά πελωρικές μορφές του L. abortivum (L.) Sw.

Καλλιέργεια

Σαν μυκοετερότροφα, τα φυτά δεν καλλιεργούνται. Τυχόν φυτά που προσφέρονται στο εμπόριο είναι αποτέλεσμα παράνομης συλλογής από το φυσικό περιβάλλον, και δεν έχουν πιθανότητες επιβίωσης. 

Κύκλος ζωής

Το ρίζωμα παράγει βλαστούς που εμφανίζονται εκτός εδάφους συνήθως στο μέσω της άνοιξης, και ανθίζουν άνοιξη – αρχή καλοκαιριού. Μετά την άνθιση πέφτουν σε λήθαργο. 


English

Habitats

They can be found in dry and semi-dry open forests and scrub, on calcareous soils and sunny positions (Rasmussen, 2008: 260). All three accepted species are mycoheterotrophs (WCSF, 1/6/2015). L. abortivum (L.) Sw., the only species that can be found in Greece, is a partial mycoheterotroph – photosynthesis occurs in the leaves that clasp the stem, and (mainly) in the ovaries (Bellino et al., 2014).

Pollination

Flowers of L. abortivum (L.) Sw. are nectariferous. They are pollinated by bees (predominantly Anthophora spp.). If ambient temperatures are low, flowers do not open and are self-pollinated, while L. trabutianum Batt. is autogamous (Claessens & Kleynen, 2014). Nothing is known about L. rubriflorum Bartolo & Pulv. L. abortivum (L.) Sw. can flower underground (Rasmussen, 2008: 260). 

Notes on taxonomy

Only L. abortivum (L.) Sw. occurs in Greece. Three varieties are accepted (WCSF, 1/6/2015) though here they are all treated as synonyms – this species can be variable. Reports about the presence of  L. trabutianum Batt. in Greece (e.g. Delforge, 2006, as L. abortinum v. trabutianum; Πετρου et al., 2009) are not convincing. L. trabutianum Batt. has flowers half the size of L. abortivum (L.) Sw., bearing a spatulate-obovate lip which has a small spur (L. trabutianum: protologue: Batt., 1886, Bull. Soc. Bot. France 33 297; typus: P-P00421319!), while plants presented by the aforementioned authors, are peloric forms of L. abortivum (L.) Sw.

In culture

Plants are mycoheterotrophs and cannot be cultivated. Consequently, any plants that are up for sale should be considered illegally collected from the wild, and there is no possibility any of them will survive in cultivation.

Life cycle

Rhizomes produce stems in mid-spring, which flower late-spring to early summer. Afterwards plants hibernate. 


Βιβλιογραφία/References

Bellino, A., A. Alfani, M.-A. Selosse, R. Guerrieri, M. Borghetti & D. Baldantoni, 2014. Nutritional regulation in mixotrophic plants: new insights from Limodorum abortivum. Oecologia, Vol.175: 875–885.

Claessens, J. & J. Kleynen, 2014. The pollination of European Orchids Part 3: Limodorum and Epipactis. Journal Of The Hardy Orchid Society, Vol.11(2): 64-72.