Orchis Tourn. ex L. 1753, Sp. Pl.: 943

Συνώνυμα:

× Orchiaceras E.G.Camus; Abrochis Neck. [opus utique oppr.]; Aceras R.Br.; Androrchis D.Tyteca & E.Klein; Strateuma Salisb.; Zoophora Bernh.


Παγκόσμια κατανομή:
Northern Europe Middle Europe Southwestern Europe Southeastern Europe Eastern Europe Northern Africa Macaronesia Northeast Tropical Africa Caucasus Western Asia China Mongolia

Πληροφορίες γένους:

Ενδιαιτήματα

Όλα τα είδη προτιμούν ρηχά, ασβεστολιθικά εδάφη, σε ποικιλία ενδιαιτημάτων, από δάση φυλλοβόλων έως θαμνότοπους και ξερικά μεσογειακά λιβάδια. Τα περισσότερα είδη στην Ελλάδα, βρίσκονται σε δασικά περιβάλλοντα (κυρίως δάση κωνοφόρων). 

Επικονίαση

Τα άνθη της Orchis Tourn. ex L. δεν φέρουν νέκταρ, με εξαίρεση την O. anthropophora (L.) All. Επικονιάζονται από έντομα που νομίζουν πως επισκέπτονται άνθη με νέκταρ, συνήθως αγριομέλισσες (τουλάχιστον από μελέτες σε Β. & Κ. Ευρώπη – Jacquemyn et al., 2009; Claessens & Kleynen, 2013; Bateman & Rudall, 2014). Όλα τα είδη φέρουν πλήκτρο εκτός της O. anthropophora (L.) All. Αυτό το είδος φαίνεται πως επικονιάζεται από σκαθάρια και μέλη των Symphyta (sawflies, Υμενόπτερα - Jacquemyn et al., 2011). Άτομα με διαφορετικό χρώμα λουλουδιών που παρουσιάζονται τυχαία μέσα σε πληθυσμούς πιθανόν αυξάνουν το ποσοστό γονιμοποίησης (τουλάχιστον σε πληθυσμούς O. mascula (L.) L. στη Γαλλία – Schatz et al., 2013). 

Σημειώσεις ταξινόμησης

Το γένος υπέστη ανακατατάξεις τα τελευταία χρόνια, με τη μεταφορά πολλών ειδών στις Anacamptis Rich. και Neotinea Rchb.f., και την απορρόφηση της μονοτυπικής Aceras R.Br. (Bateman et al., 1997).

Τα τελευταία χρόνια υπήρξε μία πρόταση για περαιτέρω διάσπαση του γένους (Tyteca & Klein, 2008) σε δύο γένη - η οποία όμως στερείτε βάσης και αναγκαιότητας (Scopese et al., 2010).

Στο γένος αναγνωρίζονται 21 είδη (Chase et al., 2015) - 15 παρόντα στην Ελλάδα. 

Καλλιέργεια

Αν και υπάρχουν πρωτόκολλα βλάστησης από σπόρους in vitro για το γένος, κάθε είδος φαίνεται να έχει διαφορετικές ανάγκες, και γενικά τα φυτά είναι προβληματικά στη καλλιέργεια (Rasmussen, 2008: 316-320). Ως εκ' τούτου σπάνια βρίσκονται φυτά σε εξειδικευμένες συλλογές. 

Κύκλος ζωής

Στα περισσότερα είδη, οι κόνδυλοι βλασταίνουν το φθινόπωρο και περνάνε το χειμώνα με τη ροζέτα των φύλλων σχηματισμένη. Ανθίζουν την άνοιξη, και βρίσκονται σε λήθαργο το καλοκαίρι. Κάποια είδη ξεκινάνε να βλασταίνουν Φεβρουάριο και ανθίζουν αργά την άνοιξη ή νωρίς το καλοκαίρι (τουλάχιστον στη Κ. & Β. Ευρώπη – Rasmussen, 2008: 312-313). Αυτά τα είδη είναι οι O. militaris L., O. purpurea Huds. και O. simia Lam., ενώ στην O. mascula (L.) L. αυτή η συμπεριφορά φαίνεται πως εξαρτάται από τις κλιματολογικές συνθήκες (Rasmussen, 2008: 312-313). 


English

Habitats

All species show a preference for shallow calcareous soils, in a variety of habitats, from deciduous forests to scrub and dry Mediterranean meadows. Most species in Greece can be found in coniferous forests and forest edges. 

Pollination

Flowers of Orchis Tourn. ex L. do not offer any nectar as a reward (with the exception of O. anthropophora (L.) All.) and are food deceptive (mimicking nectariferous flowers). They are usually pollinated by wild bees (at least in N. & C. Europe  – Jacquemyn et al., 2009; Claessens & Kleynen, 2013; Bateman & Rudall, 2014). All species have flowers with spurs, except for O. anthropophora (L.) All. which is pollinated by sawflies and beetles (Jacquemyn et al., 2011). Individuals showing variation in flower colour from the surrounding population, apparently increase the reproductive success of the population (at least as studied for O. mascula (L.) L. in France – Schatz et al., 2013). 

Notes on taxonomy

The genus has been reorganized in recent years. Many species were transferred to Anacamptis Rich. and Neotinea Rchb.f., while the monotypic Aceras R.Br. was absorbed by Orchis Tourn. ex L. (Bateman et al., 1997).

Furthermore, Tyteca & Klein (2008) proposed the splitting of Orchis Tourn. ex L. in two genera – such a move has no solid scientific base or necessity (Scopese et al., 2010).

The genus has 21 accepted species (Chase et al., 2015) - 15 are present in Greece.  

In cultivation

Though protocols for in vitro germination of seeds are known for members of the genus, there is considerable variation amongst species on the specific techniques and conditions (Rasmussen, 2008: 316-320). Plants are generally considered problematic in cultivation, and can be rarely found in specialized collections. 

Life cycle

In most species tubers sprout in autumn, and form a rosette of leaves. They flower in springtime and hibernate in tuber form through winter. However, some species start sprouting in Febrouary and flower late in spring or early summer (at least from studies in N. & C. Europe - Rasmussen, 2008: 312-313). These species are O. militaris L., O. purpurea Huds. and O. simia Lam.. In O. mascula (L.) L. such ‘behaviour’ seems to be controlled by environmental conditions (Rasmussen, 2008: 312-313). 


Βιβλιογραφία/References

Bateman R.M., A.M. Pridgeon & M.W. Chase, 1997. Phylogenetics of subtribe Orchidinae (Orchidoideae, Orchidaceae) based on nuclear ITS sequences. 2. Infrageneric relationships and taxonomic revision to achieve monophyly of Orchis sensu stricto. Lindleyana, Vol.12: 113–141.

Bateman, R.M. & P.J. Rudall, 2014. Bumblebee-mediated pollination of English populations of the Military Orchid (Orchis militaris): its possible relevance to functional morphology, life history and climate change. New Journal of Botany, Vol.3(4): 122-133.

Claessens, J. & J. Kleynen, 2013. The pollination of European orchids, Part 1: Introduction and the genera Orchis and Dactylorhiza. Journal of the Hardy Orchid Society, Vol.10(3): 83-89. 

Jacquemyn, H., R. Brys, O. Honnay & M.J. Hutchings, 2009. Biological Flora of the British Isles: Orchis mascula (L.) L. Journal of Ecology Vol.97: 360–377. 

Jacquemyn, H., R. Brys, & M.J. Hutchings, 2011. Biological Flora of the British Isles: Orchis anthropophora (L.) All. (Aceras anthropophorum (L.) W.T. Aiton). Journal of Ecology Vol.99: 1551–1565.

Schatz, B., R. Delle-Vedove & L. Dormont, 2013. Presence, distribution and effect of white, pink and purple morphs on pollination in the orchid Orchis mascula. European Journal of Environmental Sciences, Vol.3(2): 119–128.

Scopece, G., S. Cozzolino, & R.M. Bateman, 2010. Just what is a genus? Comparing levels of postzygotic isolation to test alternative taxonomic hypotheses in Orchidaceae subtribe Orchidinae. Taxon 59 : 1754-1764.

Tyteca, D. & E. Klein, 2008. Genes, morphology andbiology – the systematics of Orchidinae revisited. J. Eur. Orch. Vol. 40(3):501-544.